Doornbos, Anne (1948)

Anne Doornbos is geboren op 28 juli 1948 op Erica. Hij is opgruid op de boerderij van zien oldelu. Nao de legere schoele op Erica hef e naor het Christelijk Lyceum in Emmen gaon. Via een klein oetstappie naor de Mulo in Schoonebeek hef e zien HBS-diploma haold. Hij hef studeerd an de sociaole academie in Grunning en Nijmegen.

Anne hef nao zien opleiding eerst in het jongernwark in Emmercompas en Emmen waarkt. Laoter hef e directeur van een welzijnsinstelling in Heerenveen en gemeeintesikketaoris in de gemeeinte Noordenveld west. Hij woont in Ein.

Hij schref al sinds zien dartiende, doe e een alternatieve schooulkraant opricht hef. Het begon met gedichten en teksten veur schooul- en jeugdvereeinigingscabaret in het Hollaands. Laoter hef e ok columns veur een hoes-an-hoesbladtie schreven.

Deur 't roetnummer Eroetiek in 1992 is e abonnee worden van Roet. Sinds èend jaoren '90 schref e zölf ok gedichten, columns en körte verhaolen in 't Drèents. Regelmaotig wordt der een verhaol of een gedicht van hum plaotst in Roet.
In 2003 hef e de docentencursus daon bij Stichting Drentse Taol. In 2005 hef e saomen met Martin Koster 't Nei Drèents Geneutschap (NDG) opricht.

In 2006 is Anne veurzitter worden van Het Drentse Boek. In die functie hef e veul waark daon veur 't neie Huus van de Taol, waor e sinds de oprichting in 2007 veurzitter van is.

In 2007 is zien gedichtenbundel Een eerder laand oetkommen. In zien gedichten bent de verbundenheid van mèensen met het landschap en het verglieden van de tied belangrieke thema's. Met zien taol probeert e 'de baanders van de tied' op een kiertie te zetten waordeur de lezer een ogenblik zicht kreg op een eerder laand.

Hij hef veur diverse Drentse artiesten ( o.a. Martijje!)  liedteksten eschreven.

In oktober 2010 won e de Ria Westerhuis trofee veur de beste Dèentse parodie op het gedicht De Ceder van H. Hoekstra.
Op het filmpie hieronder kuj het gedicht heuren.

In meert 2011 is de verhalenbundel Dèenken an een zebra uutekomen.

In 2013 schreef Anne het boekenweekkedo Vremd Volk, belevenissen van een broodschriever, ter gelegenheid van de Drentse Boekenweek.

Anne Doornbos leverde een bijdrage an de drie mini-uutgaves die het Huus van de Taol bij speciale gelegenheden uutegeven hef: Vueltaol (2009), Mag Majesteit hier wel wonen (2013) en Deurtrappen! Op fietse deur Drenthe (2014).

In 2016 gaf Anne Doornbos een dichtbundel uut: In nachten dat ik naost joe lig (Het Drentse Boek 2016)

De Drentse thriller De Paddenvanger kwam uut in 2018 (Het Drentse Boek 2018)

 

Hieronder kuj wark van de schriever lezen.

Zwartendijksterschans

De schans lat alle hoeken zien en is uutteld,
de eerden wallen rondt een nutteloze deel.
Zinloos monument van lang veurbij geweld.
In 't veurjaor kleurt de brem het schootsveld geel.

Een net trouwd stel lat op de brug de foto's maken;
speuls holdt hij zien verovering boven de gracht.
Eelsk lat zij hum het zuut der overwinning smaken,
genietend van de toekomst die heur beiden wacht.

Een mooie dag. Zul ien van heur nog weten
hoe 't hier ooit hopman Meijerinck vergung:
een koegel deur zien heufd en haost vergeten?

En wel wet nog de wanhoop en de pien,
het ongeleuf dat iens zien lief bevung
toen zij vernam dat zij hum nooit weerum zul zien?

 

Oranjekanaal

Ik vlij heur deel in gele, zute geuren,
achter de laandskaant van de hoge wal.
De zunne schient as nooit teveuren
en zoas e nooit weer schienen zal.

We kunt een kar over de brugge heuren,
het peerd stapt zwaor in 't rulle zaand.
We ligt veur mèens en dier verleuren
en pruuft het leven, haand in haand.

Rietlandenstraot nao veertig jaor. Veurgoed
-de vaort der uut deur dam en deur gemaal-
is nou het water zien beweging kwiet.
Het lig verstild en gruun tussen 't hoge riet.

Maor aaltied nog stroomt deur mien bloed
de warmte van die zummer an 't kanaal.

Dit gedicht hef Anne Doornbos schreven veur de jaorlijkse zitting van de Picardtclub tiedens de Gaanzemaark in Coevern op maondag 8 november 2004. ‘t Gedicht is ofdrukt op een riemprent, ontworpen deur Roos Nagtegaal-Bosnak.

 

Het dörp

As de boerhoorn klunk tussen de lege schuren
vanof de brink, dan gungen wij mekaor integen
over zaand- en flintenpadties tussen meidoornhegen.
Wij keuzen volmacht, ette, schulte uut de buren.

Wat telde was mandieligheid en naoberplicht
en bijkaans niks bleef hier verbörgen.
Wij dreugen zwiegend oonze zörgen
verleuren aandern nooit uut 't zicht.

Zaand weur asfalt, 't laand weur openlegd,
wij riedt mekaor veurbij, heft nog opzied
de haand, te drok, te veul en te min tied.
Wij kiest een raod ienmaol in zoveul jaor.

In stee van plichten hebt we tegenwoordig recht
op inspraok, heur en wederheur, bezwaor.
Op dörpentoer wordt B en W wat zunigies onthaold,
de liekstee van de herindeling schraolt.

De snelweg dommiet nog allent een kabel,
het huus zo klein, de wereld ruum.
Wij kiest veur vier jaor digitaol
de mooiste praoter van het stel.

En daornao sluut we,
bezörgd om eigen lief en goed,
de deuren en gerdienen.
Het dörp niet groter as de achtertuun.

 

Nog ien keer

Neem mij nog ien keer bij de haand,
as ik je naom niet meer zal weten
en ok mien eigen ben vergeten
en douwel met mij deur het olde laand.

Oons moe hangt net de wasse an de lien,
de rooie stienpeer stiet in volle blui,
van scheuveln woj jao nooit ies mui,
de Lanz stiet stampend veur de dörsmesien.

Een kathedraal boven de lemen deel,
in 't stro een koor van kinderstemmen.
Langzaoman wordt hiel mien wereld heel.

Laot mij dan as eerappelrangen vergaon,
liggen as een wenakker in november.
Maor nuum mien naom, o, nuum mien naom.

 

Scharpsliepen

Uut: Dèenken an een zebra

Met zien linkeroog dichtknepen kek Albert-Jan Oldkeuter, pensioneerd heufd Bestrijding Infectieziekten van de Drentse Aardappeltelers Bond (BIDAB), het iezer van zien scheuvels langes.
Dure scheuvels, eersteklas materiaal vanzölf. Nog aaltied mooi recht, zo zuver as wat, nargens een slaggie.
Even de sliepstien derover en hij kan zo honderd kilometer vortrieden.
Mörgenvrog om negen uur, stoet met, drinken in de thermoskanne, buusdoek onder de trui achter de zeelties van zien scheuvelbroek.

Want der lig ies! Veur het eerst in jaoren, meer as tien jaor wel.
Hij har eerder vanaovend zien Elfstedenkruusies nog uut de sigaoredeus haold, waorin ze met de stempelkaorten ligt te wachten op de ieuwigheid.
De leste is van 4 jannewaori 1997, de aandern van febrewaori 1985 en ’86.
De tocht van 1963 was veur hum te vrog kommen, toen was e nog net gien achttien jaor.
Maor die barre winter har e wel de Boortorentocht reden. Klazienaveen, Erica, Nei-Amsterdam, Zietak, Dommerskanaal, Stieltjeskanaal, eindeloze rechte vaorten, snei in bulten opzied tegen de kaanten anscheuven.
Daornao nog terugge naor huus, over de Hoogeveensche Vaort. Even veur Geesbrug harren zien olders een keuterijgie.
Toen koj nog overal op scheuvels kommen.
Kanalen, vaorten, veenwieken, Drenthe was een wiede witte wereld met overal ies, allent op het zaand haj hier en daor een stee waor aj niet over het ies naor toe konden.
Mangs mus ie op joen buuk onder de bruggen deurschoeven en bij de sluzen een endtie lopen.
Klunen was nog niet uutvunden.Dat is nou wel aans.
Overal hebt bestuurders in de jaoren zeuventig de boel dichtgooid, dammen in stee van bruggen anlegd, het water uut het hart van de dörpen haold.
En daormet vake het hart, zoas nou staodigan tot de neie bestuurders deurdrungen was.
Zoas aaltied te late, denkt e. Alles wordt offerd op het altaor van de veuruutgang.
Niks veur hum. Op het wark was het niet aans west.
Zien oldste bruur har het spullegie in Geesbrug overneumen. Veur hum was gien stee.
Nao de legere landbouwschoel was e bij de bond kommen. Met anvullende cursussen har e zich opwarkt.
’t Mieste har e leerd in ‘t veld. Dagen deur de eerappels. Stengelrot, bladrol, bont.
Daor har e begrepen: het komp op zuverheid an. Ie holdt een ras allennig zuver deur streng te wezen. Gien tweiderangs toe te staon. Allent het beste materiaal is goed genog.
Maor ok daor har de veuruutgang toeslagen.
Vakwark weur niet meer op pries steld. Wat har e vöchten tegen de neimoodse wereld van targets, accountmanagers en product-marktcombinaties.
Maor het huulp niet, hij was an de kaant scheuven as old en niet meer van dizze tied.
Der kwam een neie directeur, die nog nooit een eerappelkaampie van dichtbij zien har.
Die gien weet har van Parel, Voran, Irene. Waorveur raszuverheid, har e zegd, een duuster begrip was met Duutse klaanken derachter.
Toen was Albert-Jan raozend worden. Hij was recht tegenover dat directeurtie staon gaon. ‘Zeg dat nooit weer, nooit! Waog het niet! Daor wil ik niks meer van heuren. Hoe duur ie het te zeggen! Mien opa en ome bent in de oorlog omkommen, is dat genog?’
Het mannegie was bijkaans onder zien bureau kreupen. Dat hij het niet wus vanzölf en dat het hum slim speet.
‘Nee,’ har Albert-Jan zegd, `ie wussen het niet. Alles weten is ok niet alles. Maor aj niet zoveul weet, moej niet teveul zeggen.’
In ‘t lest was e nao de zoveulste reorganisaotie met vervrogd pensioen stuurd.
De neie snotneuze har het nog anduurd hum bij zien ofscheid toe te spreken, zegd dat e as heufd BIDAB van grote weerde west was.
De zwienepuut stun der glad bij te smeigeln.
Zien vrouw kek om het hoekie van de deure. De koffie is met dik tien minuten klaor. Hij kwam met heur in de kunde deur heur va, boer in de Monden. Bij het eerappels keuren in de schure kwam zij toen ok al met koffie. Hij wus het vortdaolijk: best materiaal. Blond, stevig. Zuver.
Ze was ienig kind, een paor jaor older as hum. Spietig genog was heur va pachtboer, aans har e toch nog boer worden kund…
Nou de sliepstien zien te vinden.
Hij kek in de deus van de scheuvels, onder de warkbank, in de kiste met gereedschap. Hij hef het ding ok ja al jaoren niet meer gebruukt, waor kan e toch wezen?
Lichtkaans in het olde dressoir dat ze kregen hebt toen zien schoonolders naor een appartement in Stadskanaal gungen. Veural zien schoonmoe was derantoe, ze was bij tieden de tied al wat kwiet.
Nou waren ze al jaoren uut de tied. In ien van de lagies? Hij trekt ze lös. En waorachtig, achterin het bovenste lagie lig de sliepstien. Albert-Jan kan der amperan bij, de lagies kunt der niet hielemaol uut en ligt vol met allerhaande spul dat in onbruuk raakt is. Zien haand komp bijkaans klem te zitten as e de stien perbeert te kriegen.
Het ding schöf nog wieder hen achtern. Komp klem te zitten tussen de raand an het ende van het lagie en de bovenkaant van het dressoir.
Hij vluukt binnensmonds. Blinder nog an toe! Zien haand klemt zich om de stien, zien vingers vuult de achterkaant van het lagie.
En met vuult e wat aans. Papier.
Twei minuten later hef e het lagie löshaold. An de achterkaant zit een envelop, vergeeld en stoffig. Daorin een foto. En een brief. De foto lat een blond wicht zien en een soldaot. Verliefd kiekt ze mekaor an. Een Duutse soldaot, zöt Albert-Jan. Hij herkent het wicht vortdaolijk as zien schoonmoe.
Achterop de foto stiet ‘meert 1943’. De aosem stoekt hum in de keel.
Trillend over zien hiele lief voldt e de brief lös. Duzelig les e ‘Lieber Gerda’. Onderan zöt e nog ‘für immer, Helmut’ en dan knapt zien kop.
Hij grep de sliepstien en de scheuvels. As een robot slep e het iezer. Zuverheid, daor giet het om. Gien tweiderangs, allent het beste. Zien vrouw röp. Hij gled met zien duum over het iezer. Bloed glupt uut het sneegie dat achterblef. Bloed, Blut. Dat riemt op Helmut. Helmut’s Blut. Dat van hum pruuft zuut. Alles weten is ok niet alles. En aj niet zoveul weet, moej niet teveul zeggen.

Der lig ies. Mörgen giet e scheuveln. Hij leg de scheuvels op de warkbaank en löp naor veuren.

 

Media