Stout, Gerard (1950)

Gerard Stout wör geboren in Emmen in 1950. Hij gaf nao zien studie scheikunde in Grunning een jaor of wat les in Zambia. Tegenwoordig warkt e as docent bij de Noordelijke Hogeschool in Leeuwarden.

Gerard Stout schrif al vanof 1985 körte verhaolen, benaom in Roet. Hij is eein van de meeist productieve schrievers van Drenthe. Hij hef vief novelles op zien naom staon: Zwak iesMatglaozen dreum, Wanda, Liek in 't veen, en In Paradisum.Veul te dooun was der over ’t deur Stout schreven Roet-nummer Eroetiek oet 1992. Een koppel Drèentse schrievers kommen der in veur in erotische situaotsies. Niet elkeneein was der over te spreken. In 1999 hef Stout de SNS Cultuurpries van Drenthe veur literatuur kregen. In 2004 binnen de beste verhaolen van Stout deur ’t Drentse Boek verzaomeld in An de reize.

Stout zien proza is mangs luchtig, mor ok wel ies eernsachtig. Bij toeren geeit e met zien beschouwings tegen de stroom van Drèentse zelfgenoegzaomheid in, maor hij bruukt ok zölfspot in zien verhaolen. Stout speult met de taol en der steeit in zien proza vaok meer as der steeit. Al jaoren schrif e recensies over streektaolschrieverij in ’t Dagblad van ’t Noorden.

Begun 2005 hef Stout zien eigen oetgeverij opricht. Dizze oetgeverij heeit Ter Verpoozing. Wark van Stout dat aans misschie niet in de booukhandel terechtkommen was, kan noe toch oetgeven worden. Een Drèentse streekroman met de titel 'Wisseling van de wacht' was eein van de eerste boouken die bij Ter Verpoozing oetkwam. ’t Wör ankondigd as een roman met streken. ’t Boouk geeit over nei leven, dood, zeeikte, familieperikels, draank, bliedschop en humor.

In 2009 wint Stout de streektaolpries van het Dagblad van het Noorden met de novelle In Paradisum. Een verslag van de leste zeuven daogen van een olde vrouw. In november 2011, an ’t begun van de Drentse Boekenweek, kwam zien grote Drèentse roman Ningtien oet.

In 2014 wun Gerard de Grote Culturele Prijs van Drenthe. Het is de belangriekste culturele oeuvrepries van Drenthe.

Gerard hef een eigen website

Hieronder het titelverhaol oet de bundel An de reize.

An de reize

'Geweldig stad. Hier moej ies wat vaker hen,' schrief ik achter op een ansicht. De kaort is een viefloek van stadgezichten; een poort, een aold kasteel dat te wied vot lag om te bezuken, een winkelstraot, een ridder op een peerd, een park met treurwilgen met takken die boven het water van een vijver hangt. Een middeleeuwse plek.
'As het zummer is, dan mut het hier merakel schier weden,' schrief ik. Dan bint de terrassies vol, de vrouwlu en jongkerels op zien best. Maor ok now giet het wel. Ik haold oe op de heugte.
Ik plak de zegel op de kop op de kaort. Now wet e zeker da'k in een vrolijke stemming bin. Een beetie melig, dat wel. Ik steek de kaort in de binnenbuuts van mien jas. Versturen hef gien haost. Ik bin nog maor een dag an de reize en der is nog plek op de kaort veur wieder neis.
Achter glas zuuk ik op een terras een stee. Ik gao in een hoek zitten. Zeker van rugdekking volg ik tot de leste regel de inzichten van sociologen. Ik haold van overzicht, van helderheid. Ik gao nooit met de rug naor een raam zitten, of naor een deur waor elk ongezien binnen kommen kan. Ik kroep altied in een hoek.
'Is disse plek vrij?' vrag ze. Ze overrompelt mij. Ik schrik, kiek op van de menukaort en zie een rossigblond wichtie naost mij staon. Ze wacht mien antwoord niet of en giet stief naost me zitten. Ik ken heur niet. Ze steut heur kneien tegen mij an. Ik mag dat wel.
'Za'k joe even helpen,' zeg ze. 'Aj an wat starkers toebint, dan kan ik joe de trappist anbevelen. Wuj het nog rustig haolden, laot het dan bij chocomel met slagroom.' Ze nemp een trappist en ik doe met. Wied boven oens zie ik deur het schune glas van de serre condensstrepen van een straalvliegtuug. Anna kek met.
'Het is een viermotorig toestel,' zeg ze. 'Dat kuj an de strepen zien. Het liekt der twee, maor het bint der vier. Hiel rap vloeit ze in menare.' Ze nemp een slok van het monnikenbier. Ik knik en veur ik wat zeggen kan giet ze wieder. 'Het vrös zun twintig graoden op tien kilometer heugte. Een beetie minder denk ik, de strepen blieft niet lang. Ze löst al nao een kilometer op ins blaue.'
Vanuut het noorden trekt witte wolken binnen, de blauwe locht verdwient. Wiederop kleurt de locht blauwgries. Het kan snei weden, of hagel wat der an komp. Kaolde, dat is wis.
'Ik heb een schier wicht tröffen,' schrief ik op de rand van de ansicht as Anna even hen de wc is. Ik wacht en kiek hoe volk buten veurbij löp, drok hen huus. Ik krieg het hiete. Ik vuul mien oren gluien.
In het theater an de andere kaant van het plein stiet een riege veur de kassa. Ik zie een brievenbus naost de telefooncel. Daor giet het leste neis dommiet in.
'Elk kreg de reise die hum toekomp,' schrief ik op de ansicht. Op de veurkaant stiet een Boeing 747. Ik bin op Schiphol en kiek vanof de pier naor vliegtugen die landt en vertrekt. Volgens de boekies vertrekt der elke drie minuten een koppel volk en komt der even zoveule an. Ik geleuf der niks van. Ik zie maor een stuk of wat votgaon in het half uur da'k hier stao. 'Wat een benauwde gezichten, wat een volle koffers veur de leste reise hen de hemel,' schrief ik met rooie pen achterop.
Ik bin an de reise. Ik heb een weekkaort kocht veur het spoor. Van elke plek waor ik uutstap stuur ik een kaort. Niet om te laoten weten waor ik bin, want as e de kaort ankomp bin ik al weer vot. Mien waore plek blef onbekend, daor bin'k allent zölf bij.
Het weit fris over de pier. Een kind dreit an een verrekieker op een paol en vrag zien va een gulden. Hij kreg een gulden. Ien minuut blef het kleppie open staon. Niet ien machine giet omhoog of komp umdeel. Ik heur het kleppie vallen.
In vierkleurendruk stiet het plaotselijke bejaordenhuus. 'Rust zacht heet het verzörgingshuus hier ter stede. Ik haolde meer van morgenrood of aovendlocht. Aj tied van leven hebt, en aordigheid an jonge wichter, dan kuj hier joen leste dagen op een nuvere wieze slieten.' schrief ik. 'Die andere kaort haold ie nog tegoed.' As disse kaort uut de brievenbus op de deurmat valtt, mut der verwarring weden. Ik schrief nog niet hoe het met Anna oflopen is. Ik haold de spanning der nog even in.
Anna woonde twee straoten wieder op kamers, zee ze. Ze wol niet met hen mien hotel. Ze neugde mij met. Arm in arm en later hand in hand leupen we over straot, veur de schouwburg en de brievenbus langs. Ze wees de bakkerswinkel waor ze heur brood verdiende. Ik telde de straoten. Bij toeren kraste ik met mien schoen op de tegels en leut ik snippers van een sukerzakkie vallen.
'Nog niet,' zee ze. 'Ik moet nog warken. Vanaovend.' Ze gaf mij heur telefoonnummer. 'En drink ie niet teveule?'
In het bejaorenhuus bin ik hen de wc west. Ik mus ieniens merakels. Dat kwam van de koffie. Achter de balie van de receptie flikkerde een monitor in gries. Der zat gieniend op te passen. Ik zag de achteruutgang. Een wagentie met een kist stun veur de deur. Ien kaort zullen ze niet missen.
'Bin in dit hotel twee nachten west. De eerste nacht allent. De tweede nacht ok.' Op de veurkaant van de kaort he'k een kring zet om het hotel. Het lig an het water. Ik had de kamer, ienpersoons, boven de luifel. Vanuut het raam kun ik zien hoe kwaojongen midden in de nacht vanof de steiger in het water plasten. Ik heurde niks, maor zag het wel.
Ik hoop dat bekend is dat 'de tweede nacht ok' een geheime code is. Een ienpersoonsbère is meistens breed genog veur twee mèensen.
Merakel stom vanzölf dat ik het huus van Anna niet weer vinden kun. Ok de bakkerswinkel waor ze warkt, kun ik niet vinden. Toen ik heur belde heurde ik heur stem op het antwoordapparaat. Ze zee dat ze der niet was, maor op de achtergrond heurde ik het fluitconcert K315 van Mozart en gescharrel in de kamer. Het kan de poes west weden, maor dat geleuf ik niet.
Deur de kaolde schref de pen niet goed. Ik moet hard op het karton drukken. 'Morgen kan ik vanneis bij Anna terechte,' schrief ik. 'Ik heb nog schoon ondergoed veur twee dagen.' Hoe liekt dat? Dat is de andere code. Mien weekkaort is nog twee dagen geldig. 'Maor ik gao zeker bij V&D langs,' schrief ik stief onder de postzegel. Ik schrief het in spiegelschrift. De postbode huuft niet te weten waor ik uuthang en wat ik doe. As ik het weet, dan is dat meer as zat. Ik weet het wel.
'Rozen zo rood, tulpen zo wit.' Ik weet niet wat ik schrieven moet. Op de ansicht stiet een man met de handen in de buutsen. Hij bög een eindtie veurover en kek in de koelkast. In de deur stiet een halvolle fles wien, een fles melk, halfvol. In het bovenste rek een pakkie botter, het kan ok margarine weden, ik kan het niet goed zien. Wieder ketchup en twee eier. Het is een Amerikaanse ansichtkaort. Ik zag dat geliek. De man op de kaort kek asof e aorzelt. Zal e wat uut de koelkast pakken, of zal e der zölf in kroepen as verrassing veur zien Anna as ze tegen tien uur van bère komp. Hij hef de kleren al an. op koelkast stiet een vaas met rooie en witte tulpen.
Ik zul der in kroepen as ik Anna kun verrassen. Maor dan nakend. Ik schrief hiel groot z.o.p. op het overbleven witte stuk op de achterkaant. Dan maak ik de o en de p hielendal zwart. Der stiet niks onder de postzegel, maor dit bericht haoldt de lezer in elk geval even achter de stoomketel en van de straot.
Ze was niet bij het ontbijt. Ik had heur ok niet verwacht, maor wel op heur rekend. Zo naost de corn flakes en de proemen. Ik mus het met de Drentse Courant doen. Ik lees de anbiedings van de 06-nummers. Het liekt mij niks. Der is meer onder de zun. Een vennegie, een boerderij met rieten dak, een fjordenpeerd veur een huifkar. Merakel schier weer in Drenthe. Twee fietsers achter een hunebed. Anna hef heur haor knipt en varfd. Ik zie het.
In het leste vakkie van de ansicht staot korenschoven in hokken langs de Drentse Aa. De Aa stiet mij an, de stoppels staot mij tegen. Ik vuul de krassen op mien rugge. Het is hiel krap onder de schoven, en stoffig.
'In goeie welstand ankommen,' schrief ik op de kaort. 'Op disse kaort zie ie dat ik het levent dik veur mekaar heb. Ik kan het anraoden. Gao vot, gao nargens hen, ie komt wis overal.' In de veurste bult van de korenschoven prik ik een gat. An de achterkant schrief ik der bij. 'Hier was het.'
Nog ien nacht. Dan zit de reise der op. Ik laot het ontbijt veur wat het is. De muffe eetzaol van het hotel stiet mij niet an. De gastvrouw is mij niet toeschietelijk genog, vanmörgen niet, gisteraovend niet. Uut solidariteit met Anna gao ik nog ienmaol naor de bakker om de hoek. Der is een konditorei in de winkel. Anna hef een snipperdag, dat kan niet aans. Ik neem lindebloesemthee met twee kadetties. Broodjes ongezond. Een zakkie bet bosbessenthee laot ik in mien buuts glieden. Ik weet niet wat ik der moet moet. Onderweegs heb ik gien hiet water en gien beker. Dat giet an mij veurbij. Kaolde stromen stroomt in mekaar op minder as tien kilometer ofstaand.
Ik schrief mien leste kaort. 'Goeie week had.' Zet ik an de bovenraand. 'Om mien grèenzen te ontdekken bin'k der over hen gaon.' Op de veurkant stiet in zwart wit en gries een negerin. Ze is naakt. Ik zie heur vanof de rugge. Bovenan de kaort een bos kroeshaor, onder an de kaort een plukkie. Ik plak een witte plakstrook van de postzegels over heur bovenbienen, heur onderlief.
'Goeie week had,' schrief ik andermaol op de witte strook. Twee postzegels van tachtig cent op de kaort. Disse moet betied ankommen. Disse moet zekers ankommen.
Ik neem een banaan en een appel met van het ontbijtbuffet en laot die in mien jasbuuts glieden. Veur onderweg. Ik betaal bij veur de weerumreis. Eerste klas hen huus. Gien conducteur te zien, gien stempel op mien toeslagkaort. Minne zaak. Ik reis het leste stuk een maol hen en weerum. In Zwolle haal in geld uut een giromaat. Hier bin ik west, dat is zeker. Elk kan het naogaon. In Zwolle bin ik west. In Assen gao ik hen de Brink. Ik haal vieftig gulden uut de automaat. In Assen bin ik west. Ik huuf gien kaort van Bartje te sturen. De giro is mien getuge.
De buurvrouw hef daon wat ik heur opdragen heb. Ik betaal heur der veur. Ik bin heur baos. Ze kreg een bos rooie tulpen. Morgenvrog. Ik pel mien banaan. Op taofel lig de post in stapelties. De kranten, de wegwarpkranten, de brieven van de giro, de eerste bewiezen. Vief ansichten met de plaaties naor boven. De negerin lig bovenop. Op het raandtie dat over heur kruus plakt is stiet 'Goeie week had.'
Ik lees de kaorties. Mooi veur hum, denk ik. Mooi veur hum. Ik leg ze op mekaar, maak der twintig stukkies van en meer. Dan giet de telefoon.
Anna, dat is Anna. Ik weet het. Ze hef mien nummer. Ik neem niet op. Ik bin besodemieterd.

Media