Veenstra, Bart (1921-2005)

Lambertus Henderikus Hadderingh. Geboren en opgruid in Gasselte. Verhoesde veurgoed naor Gasselternijeveen. Namp het tummermansbedrief van zien vaoder over, verkocht dat in 1959 en gung in loondienst. Trouwde mit Martha Veenstra (an heur achternaom ontliende hij zien pseudoniem). Samen mit heur correspondent plaotselijk neis veur regionaole kraanten en weekbladen. Begunde tiedens een langdurige herstelperiode nao een bedriefsongeval te schrieven.Bart Veenstra was eein van de productiefste schrievers van Drenthe. Hij hef verhaolen, streekromans, kinderboouken, detectives, heurspeulen, teneeilstukken en musicals schreven. Al in de jaoren ’50 is e begonnen in ’t Drèents te schrieven.
In 1966 hef e de leiding van dialectmaondblad Oeze Volk overnommen van Gerrit Kuipers en Hans Heijting. Zowat virtig jaor hef e daor de leid in handen had. Boetendes hef e jaorenlang een column had in ’t Neisblad van ’t Noorden met de naom ‘Drenthe in dizze daogen'.
Bart Veenstra wör op 4 meert 1921 in Gasselte geboren as Lambertus Henderikus Hadderingh. Hij is daor opgruid, mor verhoesde laoter nor Gasselternijveen waor e in een monumentaol herenhoes kwam te wonen.
Nao de oorlog hef e ’t timmerbedrief van zien pap overnommen. Hij hef dat verkocht in 1959 en gung doe in loondeeinst waarken. Nao een bedriefsongeval is e begonnen met schrieven. Mor feilijk hef e altied al schriever west. Van hum is bekend dat e, doe e nog timmerman was, mangs zo maor even het waark het waark leuit om met zien timmermanspotlood een mooie zin, een gedicht of een paor regels op een muur of een stuk hardboard te schrieven. Hij wör op zien schrieverspad hölpen deur prefester Prakke en Hans Heijting.
As schriever hef e de naom Veenstra, de achternaom van zien vrouw Martha, kozen om an te geven dat e zunder Martha èengelk naargens west har.
De schrieverij van Bart Veenstra was populair bij een koppel mèensen en in 1986 hef Bart Veenstra de Culturele Pries van Drenthe kregen. In de jaoren ’70 had 't maondblad Oeze Volk die al ies kregen. In 1966 nam Bart in de maande met Martha de leiding van Oeze Volk over. Benaom deur heur inzet hef het blad niet allén een geweldige grui metmaokt, maor wör ’t ok een belangriek podium veur het behold van de streektaol.
Het Drents woordenboek dat e in de maande met zien zeun drs. Henk Hadderingh saomensteld hef, hef ok slim belangriek veur de streektaol west. Meer as dreeidoezend exemplaoren binnen der van verkocht.
Begun jaoren ’80 kreeg Bart kanker. Nao een lange tied van vechten tegen dizze zeeikte wör e weer klaor. Hij schreef der ’t Nederlaandstaolige boouk De man die de moed had over.
Saomen met Martha hef Bart ok een oetgeverij opricht, Bama, waor zien eigen teneeilstukken, hij schreef der meer as zeuventig, oetgeven binnen.
Naost verhaolen, teneeilstukken, kinderboouken en gedichten schreef Bart Veenstra teksten veur Drentstaolige pregramma’s van de regionaole omrooup.
Veur regionaole blaoden schreef e rubrieken.

Kreeg in 1986 de Culturele Pries van Drenthe.

Paartie zullen hum vast wel ies eigenwies en een dwaarsligger vonden hebben, omreden dat e altied drekt zee wat hum in ’t zin kwam. In ’t schrieverspetret op DVD en video dat Albert Haar in 2003 over hum maokt hef, wordt daor ok aandacht an besteed. Bart vertelt in dat petret dat e altied humzölf bleven is en dat e ok niet aans kun as humzölf blieven. Teneeilspeulen had e mor een hekel an.
Bart Veenstra is in oktober 2005 oet de tied kommen. 

Bij de opening van het neie Huus van de Taol in Beilen in meert 2008 hef Martha Hadderingh vanwege heur grote verdiensten veur de Drentse Taol het eretieken van het Huus van de Taol kregen. Martha is in oktober 2011 oet de tied kommen.

In opdracht van Stichting Drentse Taol is een schrieverspetret op video/dvd maakt.

 

Belangriekste publicaotsies:

  • Oet de kiep. Drentse verhalen (Assen 1974),
  • Lammegie krieg mij de bril is an. Een riegel oet zien beste verhalen (ed. Henk Hadderingh, Assen 1981),
  •  Drents Woordenboek (Meppel 1979),samen mit zien zeun Henk Hadderingh
  • De klant is keuning (Meppel 1984),een verhaolenbundel over zien jeugd
  • De zwalvies bint er weer (Zuidwolde 1985), dichtbundel veur jonge kiender
  • De man die de moed had, ervaringen van een kankerpatient (Meppel 1985), Nederlandstalig, de neerslag van een ziekteperiode in 1980.
  •  

Met een gedicht, wat kindergedichies en een verhaol perbeer wij zeein te laoten hoou veulziedig of de schriever Bart Veenstra was.

't Gedicht Verkeerd gebrek was gedicht van de maond in 1991. Het is een beschrieving van het gevecht van de dichter zölf tegen de zeeikte die hum begun jaoren '80 te pakken had.

In 't verhaol De liester zingt, zet Bart zich of tegen de culturele elite. Hij von dat e daor te min erkenning van kregen hef.

Lees meer over Bart Veenstra

 

Verkeerd gebrek

Zien ledikant, een schip waorop e vaort:
een oetzichtloze tocht.
En in de naacht dan komp de dreum;
de hemelpoort geet lös en engeln fluustert:
"Kom, kom, hier is het eind van alle pien".
Dan strik e 't zeil...
Maor in de mörgen is er weer 't verzet
en vaort e wieder.
Wat is het dat de mèens zo an het leven bindt?

Gedicht van de maond 1991

 

Ongelikte beer

Moeke beer die wast heur jonkies
met de tong, likkerdelik.
En ze wordt zo schoon as glassies,
moeke beer is in heur schik.

En dan rop ze, "Kleine Bassie,
kom is gauw hier bij je moe.
Ik moot jow ok neudig wassen'.
Bassie heft er niet an toe.

Bassie holdt niet van dat likken.
Geeit er bliksemsgauw vandeur.
En dan voetert moeke Beer, ‘He,
met dat jonk hej aait gezeur'.

Papa Beer krig dan te heuren:
‘Bassie wol weer niet diz'keer'.
Papa lacht, ‘Dan is oons Bassie
now een ongelikte beer'.

Oet: De zwalvies bint der weer

 

Sanne's winkeltie

Sanne hef een winkeltie,
een bellegie an deur.
En zeg dat, ‘Tingelingeling'
komp Sanne gauw in 't reur.

Sanne hef een winkeltie.
En alles kuj der kopen.
Je vraogt maor, gaoren, elastiek,
flanel of witte knopen.

Sanne hef een winkeltie,
een winkeltie in 't klein.
Maor Sanne vullt zuk o zo groot:
nog meer as Albert Heyn.

Oet: De zwalvies bint der weer

 

De liester zingt

Hoog in de top van 'n ekkelboom, en nog wel in Pelinksbos, zat 'n liester. Hie wupte op en deel met 't staartie en zung dat 't 'n aord was. Now was 't een netuurtalent, hie har gien zangles had en de kultuurraod in de zangvogelwereld wol 'm ok niet erkennen. Zo'n autodidact ding, um 't now maor is echt Drents te zeggen, daor wollen ze gien gedoo met hebben. De liester har 't dan ok niet makkelt. Hie kun nog zo'n mooi concert geven, een recensie in 't kultuurblad, daor huufde niet op te reken. Toch wol e geern hogerop.
Op 'n aovend, hie was net weer gangs, kwam 'n katoel langes, die 't nust har achter 't oelebred bij Aorend Mulder. De katoel heurde 't gekwinkeleer en gung hen d'liester. ‘kerel nog toe', zee e, ‘wat kun ij zingen. Now bin'k d'aner dinsdag 25 jaor trouwd, zuj 's aovens niet bij mij kommen kunnen um te tierelieren? Vreterij he'k zat in hoes, maor der mot toch ok wat dimdaozie wezen.' De liester was der wat groots op dat e neugd weur. Want de vrouw van d'katoel zat in de plaotselijke kulturele kemissie, en zukken har vanzölfs ok weer relaosies bij de kultuurraod. Toen de katoel weer bij de vrouw kwam, en zee wel e neugd har, weur ze nustig.
‘Man, man', zee ze, ‘as ze dat bij de kultuurraod heurt, zult ze denken daj de nostalgie unner d'leden hebt.'
De katoel keek now vergreld. ‘Hol je der boeten wicht', zee e, ‘je hebt 25 jaor de wil had, now bin ik baos. De liester zingt op oons bruloft. Ik as wieste van alle vogels, ik weet wa'k doo.'

Het is 'n knap feest wodden bij Aorend achter 't oelebred. Zölfs de moezen kwamen oet 't stro um te lustern naor de liester. En elk, tot zölfs de rötten zeden: ‘Een netuurtalent, zo een mot vothölpen wodden.'
Het katoelwieffie har 't er ok van te pakken. Ja, as 't kneep en duvels kneep, mus hier toch wat daon wodden.
Maor ja, op 'n feest met 'n happie en 'n snappie is elk willig.
Toen de mörgen nuchtern over de boerderij kwam, har elk weer genog an zuk zölf. De liester gung weer hen 't Pelinksbos, een betie sneu, maor niet dat hie der unnerdeur gaon was. 's aovens zung hie weer um 't leven. De knienen kwamen de gaoten oet um te lustern, de vossen vergaten 't um ze op te vreten. Zo kwam het leed over van de liester.
Now wolt ‘r weden dat dezölfde aovend de sikketaores en de veurzitter van de vogelkultuurraod een kuierpattie meuken in 't bos. Het waren twee bosfezanten en ze waren in 't bestuur kommen, umdat ze zo meraokel pronken kunnen met heur veren. Now wollen ze even een frisse neus haolen. De hele dag hadden snaait in de repotten, de kop mus wel even deurweid wodden. Boetendes hadden ze veur d'aner dag ok nog 'n beste klus. Ze muzzen nog 'n repot maoken van aal de repotten. Ze heurden de liester zingen, en de veurzitter bleef staon. ‘Da's niet gek, ke'j ‘m?'
Zien maot de sikketaores trok met d'schollers. ‘'k Zult niet weten. 't hef in elk geval gien nivoo, dat mark ik zo wel.'
Hie wol deurlopen, maor de veurzitter dreide zuk um en reup: ‘Hej, liester, kom is even.'
In aal zien bescheidenheid kwam de liester umdeel, en zedde zuk bij 't daogelijks bestuur van de Kultuurraod. De veurzitter bekeek hum en vreug: ‘Waor hej 't zingen leerd?'
De liester, schuchter deur de pronkheid veur zuk, stötterde: ‘Eh... eh... ik... eh... ik heb niks leerd. ‘k Hebt van mijzölf.'
De veurzitter schudkopde: ‘Zunde jong, dan hej ok gien nivoo.'
De liester kwam 'n stappie dichterbij, ‘Wat is nivoo?' De veurzitter slook wat vot: ‘Eh ... now... ja... nivoo dat is eh... now ja dat is hoog an.' De liester keek schuun hen 't toppie van de ekkel en gnees: ‘Hoger as ik kan gien ene. Ik wark op 't hoogste nivoo.'
Het begunde de sikketaores te vervelen. Maor de veurzitter wol nog is 'n maol de popeleerde bink weden. ‘Laot je umscholen', zee e tegen de liester, ‘de klanken hej, maor de taol diej spreekt, die mot aans wodden.'
't weur even stil in Pelinksbos. Het liestertie wus van rechten niet hoe e der met an mus. Zeker, hie wol geern erkend wodden, maor dan zo as e was. Elk prees ‘m ja um zien kunde. Hie zee 't ok tegen de veurzitter, maor die wol der niet an.
Nee, het gung um heel wat aans. Trouwens was de liester der warkelijk op oet um 't embleem te draogen van de kultuurraod? Wol e kwinkeleren in de graod van 't allerhoogste? dan mus e gauw weten wat e in 't zin har. Hie kun hölpen wodden, maor dan umscholen tot 'n passend nivoo.
het leup al tegen tweeduustern, veur ze der oet waren. Toen har de liester de toezeggen dat z'hum erkennen zullen, maor wel unner veurwaorden. De umscholing mus deurgaon. Het is er ok van kommen. Twee maol in d'week kreeg e les, en, toen e de graod haold har, kreeg e volle erkenning.
Unner 't zingen bij 't ofscheid schoof de veurzitter zuk de traonen van d'wangen. ‘Och hoe groots', zee e, ‘wat kan een kultuurraod toch grote dingen tot stand brengen.' ‘Vleeg oet', zee e, ‘en verkondig grote bliedschup.'

De liester hef de vleugels oetslaogen en is weer op Pelinksbos angaon. Nog dezölde aovend, de zun zakde weg achter d'Nörgeres, zedde zuk weer deel in de ekkel en zung um 't leven. Maor in Pelinksbos gung elk er an veurbij. De vossen raomden de knienen, de haovik sleug de holtdoef. Gien ene har oor veur de liester. want ze kunnen hum niet meer verstaon...

Oet: Scheupers van de taol