Brals-Luinge, Alie (1920-2009)

Alie Brals is 81 jaor leen in Grol geboren. Zie is daor ok opgruid. Nao heur trouwen verhoest ze naor Westervelde waor heur man heufd weur van een twie-man-schoeltien. De mister en de juffer vervulden een centraole rol in 't dörpsleven.

Zie kwam veul met kinder in anraking en die inspireerden heur tot het schrieven van gedichies en verhaolties. Dat dee ze trouwens ok al in heur eigen kindertied in Grol. Doe ze zölf twie kinder kregen har, verstarkte dat heur behoefte um creatief en speuls heur gedachten en gevulens in woorden oet te drukken.

Het schrieven in het Westervelders dialect was een extra stimulans veur Alie Brals, want "dat klinkt zo mooi", vund ze. Later is ze met heur gezin naor Nörg verhoesd en daor hef ze de rest van heur leven woond.

Het schrieven in de streektaol bracht heur in contact met aandere Drèentse schrievers en organisaties, zoas de Schrieverskring en Oeze Volk. Zie har ok een vaste rubriek in de Drèentse kraant en ze schreef revue's.

In de jaoren '50 begon ze te schrieven in 't Drèents. Ze won een pries in een verhaolenwedstried van Radio Noord.
Zij was lid van de eerste Drèentse spellingkemissie die in de jaoren '80 een officiële spelling veur het Drèents ontwikkeld hef.

Zij hef ok regelmaotig schreven veur de dialectrubriek Van de Drentse schrieftaofel in de Drentse en Asser Courant.
Veur schooulen, gemeeinten en vereeinings hef ze een koppel revues schreven, mor ze is toch veural bekend van heur veurdrachten.
In 35 jaor hef ze meer as 3000 veurdrachten holden in Noord- en Oost-Nederland, van Freeislaand tot an Gelderland an toou.
Een keur oet die veurdrachten is in 1975 oetkommen met as titel En toen, en toen... gutige gezegden oet mondties van smorkies, prugelies en porkies.
Der kwamen dreei opvolgers van dizze bundel: En toen... zag ik  in 1977, Kiek us mam, 't regent krummels in 1981, en 't Is mor hoe je 't bekiekt in 1984.
In heur leste bundel oet 1988 vertelt de schriefster over de zeeikte en 't oet de tied kommen van heur man Albertus Brals.
Alie Brals is in november 2009 oet de tied kommen.

Wij hebben het gedicht Veurjaor oetkozen oet de bundel ‘t Is mor hoe je 't bekiekt.

 

Veurjaor


Grauw is het bos nog
en gries bint de velden.
't Is stil.
Zo stil,
net of er nao de barre winter
niks meer an 't gruien wil.


Kaol bint de bomen
en dood liekt het gras.
Zo dood,
zo dood.
net of 't aaid zo zal blieven
op wal en in sloot


Mor dan komp de zun weer
met wondere machten
gef aal wat zo dood leek
opnei weer de krachten
te leven.

Het liekt of de grond er van trilt.
Het liekt of de boomknoppies oes toeroepen wilt:
"Wij bint weer verlöst oet de donkere cel!
Hé mèensken, 't wordt veurjaor,
Toe ziej dat nou wel!"

Daor staot weer de bomen
in 't zaacht gruun te pronken.
Daorunder de bloempies te wuiven, te lonken.
En wij?
Wij wordt stil, slaot de ogen terneer
En dankt veur het wonder.
Het komp ieder jaor weer!