Meer promotie - Huus van de Taol

Op 22 jannewari organiseert dörpshuus ’t Neie Punt, samen mit het Huus van de Taol, een broescursus. In ien aovend leer ie meer over Drenthe en de Drentse taol. Bij genog anmeldings volgt dan later dit jaor een Moi!-cursus of een Drenthecursus. Bi’j een Drent in hart en nieren of bi’j neikomer in onze provincie: dat mak niks uut, iederiene is welkom! Tot woensdag 22 jannewari bij ’t Neie Punt in Rune.

Inschrieven kan op  Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of bel het Huus van de Taol op 0593-371010.

KERNDOELEN NEDERSAKSISCH

Nedersaksisch in het basisonderwijs

INLEIDING:

 

Gebied waar het Nedersaksisch gesproken wordt

 

Het Nedersaksisch is ontstaan uit het Oudsaksisch, dat net als het Oudfries, het Oudengels, het Oudhoogduits
en het Oudfrankisch, tot de West-Germaanse taalfamilie behoort.

Vanaf ongeveer 500 na Christus worden er in Nederland drie talen gesproken: het Oudfrankisch, het Oudfries
en het Oudsaksisch. Uit het Oudfrankisch ontstond het huidige Nederlands, uit het Oudfries
het Fries en uit het Oudsaksisch het Nedersaksisch, dat nu nog gesproken wordt in maar liefst 6 van de 12 provincies
in Nederland en daarnaast ook nog eens in een groot deel van Duitsland.

Frisia

Het Nedersaksisch is dus een échte taal, en niet - zoals helaas nog steeds veelmensen denken - een verbastering
van het Nederlands. In 1992 heeft Nederland het Europees Handvest voor de Minderheidstalen ondertekend om
vervolgens in 1996 door de eerste en tweede kamer goedgekeurd en geratificeerd te worden. Daarmee heeft het
Nedersaksisch de status van officiële taal in Nederland.

In 2018 is het Nedersaksisch convenant ondertekend door het Ministerie van Binnenlandse Zaken, de provincies
Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel en Gelderland, en de Friese gemeenten Ooststellingwerf en Weststellingwerf.
Het convenant "erkent de regionale taal Nedersaksisch als een wezenlijk, volwaardig en zelfstandig onderdeel
van de taalsystematiek binnen Nederland". Het verplicht de partijen zich in te spannen en samen te werken om
het Nedersaksisch te behouden en het gebruik ervan te bevorderen.

Het Nedersaksisch is, mede door de onderneming van het convenant, bezig aan een opmars. Er wordt geschreven,
gemusiceerd , gezongen, gepraat en gedicht in het Nedersaksisch. Tegenwoordig heeft ‘plat’, niet meer
per definitie de bijbetekenis van ‘onderontwikkeld’ of ‘boers’, maar wordt het Nedersaksisch gebezigd met trots.
Tegelijkertijd daalt het aantal moedersprekers van deze taal tot een historisch dieptepunt.

Nedersaksisch in het (basis)onderwijs zou kunnen bijdragen aan de voorkoming van het uitsterven van de taal
en het daarmee verloren gaan van een stuk historie en cultuur van de regio.

Op dit moment zijn er allerlei initiatieven m.b.t. onderwijs in het Nedersaksisch, maar deze zijn ad hoc, kleinschalig,
lijken weinig gestructureerd en opereren los van elkaar in verschillende (sub)gebieden van het Nedersaksisch.

Na de ondertekening van het Nedersaksisch convenant, lijkt niets het schrijven en ontwikkelen maar vooral het
implementeren van onderwijs in het Nedersaksisch in de weg te staan.

Het convenant geeft geen verplichtingen, maar wel handvatten voor het ontwikkelen en implementeren
van onderwijs in het Nedersaksisch. Er wordt onder andere gerefereerd aan de wet op het primair onderwijs
waarin staat dat scholen les mogen geven in de streektaal. 
Daarnaast wordt er in het
Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden
, gesteld dat de ondertekenaars zich
verplichten tot het verbeteren van het onderwijs in o.a. Nedersaksisch
.

Vervolgens zegt curriculum.nu over meertaligheid: “Erkennen van en aansluiten bij (thuis)talen
en taalvariëteiten van leerlingen is nodig om het Standaardnederlands (verder) te ontwikkelen, samen
te leren en samen te leven. Het versterkt het talig en (inter)cultureel bewustzijn en leidt tot gevoeligheid
voor meerdere talen en een open houding, waardering en respect bij leraren, leerlingen en ouders ten aanzien
van talige diversiteit en culturele identiteit”

De tijd waarin we dachten dat het meertalig opvoeden van kinderen kon leiden tot ADHD, autisme en
zelfs schizofrenie, ligt gelukkig ver achter ons. Onderzoeken tonen keer op keer aan dat een tweetalige opvoeding
niet alleen een meerwaarde is in het dagelijks leven, maar ook positieve gevolgen heeft voor het functioneren
van de hersenen. In de hersenen zijn bepaalde gebieden actiever, waardoor de kinderen doelgerichter kunnen werken.
Ook hebben ze een voorsprong in het besef van correcte grammatica. Tevens zijn de kinderen vaardiger
in het anticiperen op het gedrag van anderen.

Al met al zijn er redenen genoeg om les te geven in het Nedersaksisch, ook al is er vanuit het ministerie geen
verplichting hiertoe.

HET IDEE:

Het Nederlandse basisonderwijs kent een 58-tal kerndoelen, die beschreven staan in het zogenaamde
“kerndoelenboekje”

Hiervan zijn uit een aantal relevante vakgebieden een 16-tal kerndoelen genomen die als basis dienen
voor de vorming van kerndoelen voor het Nedersaksisch.

Uit deze 16 kerndoelen zijn vijf basisvaardigheden gedistilleerd waar vervolgens
vijf “kerndoelen Nedersaksisch” van gemaakt zijn. Vervolgens wordt aan de hand van deze kerndoelen
een leerlijn gemaakt.

Deze kerndoelen en leerlijn zijn bruikbaar in het hele Nedersaksische taalgebied.

Omdat in het gehele Nedersaksische taalgebied veel verschillende varianten gesproken worden, zal de
leerlijn gevuld (moeten) worden met reeds bestaand lesmateriaal. Waar nog geen lesmateriaal voorhanden is,
zal dit gemaakt moeten worden. Zo zal het uiteindelijke lespakket er voor bijvoorbeeld het
Twents inhoudelijk anders uit gaan zien dan voor het (om nog maar eens een variant te noemen) Westerkwartiers.”

Wanneer je aan deze Nedersaksische kerndoelen gaat werken, werk je tegelijkertijd aan de kerndoelen uit het
kerndoelenboekje. Op deze manier kan er gewerkt worden aan de geldende, verplichte kerndoelen en
zijn de Nedersaksische kerndoelen een vervanging (en niet een extra toevoeging) op het bestaande
curriculum van een (basis)school.

De kerndoelen die relevant zijn staan hieronder (met de nummering uit het originele document) weergegeven:

NEDERLANDS

1) De leerlingen leren informatie te verwerven uit gesproken taal. Ze leren tevens die informatie, mondeling
of schriftelijk, gestructureerd weer te geven.

2) De leerlingen leren zich naar vorm en inhoud uit te drukken bij het geven en vragen van informatie,
het uit- brengen van verslag, het geven van uitleg, het instrueren en bij het discussiëren.

9) De leerlingen krijgen plezier in het lezen en schrijven van voor hen bestemde verhalen, gedichten en
informatieve teksten.

11) De leerlingen leren een aantal taalkundige principes en regels. Zij kunnen in een zin het onderwerp,
het werkwoordelijk gezegde en delen van dat gezegde onderscheiden.

De leerlingen kennen:

  • regels voor het spellen van werkwoorden
  • regels voor het spellen van andere woorden dan werkwoorden
  • regels voor het gebruik van leestekens

12) De leerlingen verwerven een adequate woordenschat en strategieën voor het begrijpen van voor hen
onbekende woorden. Onder ‘woordenschat’ vallen ook begrippen die het leerlingen mogelijk maken
over taal te denken en te spreken.

ENGELS

13) De leerlingen leren informatie te verwerven uit eenvoudige gesproken en geschreven Engelse teksten.

14) De leerlingen leren in het Engels informatie te vragen of geven over eenvoudige onderwerpen en
zij ontwikkelen een attitude waarbij ze zich durven uit te drukken in die taal.

15) De leerlingen leren de schrijfwijze van enkele eenvoudige woorden over alledaagse onderwerpen.

FRIES

17) De leerlingen ontwikkelen een positieve attitude ten opzichte van het gebruik van Fries door
henzelf en anderen.

18) De leerlingen leren informatie te verwerven uit gesproken Fries. Het gaat om teksten die
informatie geven, plezier verschaffen, meningen of aanwijzingen bevatten over voor hen
bekende onderwerpen.

19) De leerlingen leren zich naar inhoud en vorm in het Fries uit te drukken in situaties uit
hun dagelijks leven waarin zij informatie vragen of geven over een onderwerp waarmee zij vertrouwd zijn.

20) De leerlingen leren informatie te verwerven uit teksten in het Fries in frequent voorkomende
teksttypen (zoals artikelen in jeugdrubrieken, liedjes, verhalen).

21) De leerlingen leren eenvoudige teksten in het Fries te schrijven over alledaagse onderwerpen
met het doel met anderen over die onderwerpen te communiceren.

22) De leerlingen verwerven een woordenschat van frequent gebruikte Friese woorden en strategieën
voor het begrijpen van voor hen onbekende woorden.

ORIËNTATIE OP JEZELF EN DE WERELD

53) De leerlingen leren over de belangrijke historische personen en gebeurtenissen uit de Nederlandse
geschiedenis en kunnen die voorbeeldmatig verbinden met de wereldgeschiedenis.

KUNSTZINNIGE ORIËNTATIE

54) De leerlingen leren beelden, taal, muziek, spel en beweging te gebruiken, om er gevoelens en
ervaringen mee uit te drukken en om er mee te communiceren.

56) De leerlingen verwerven enige kennis over en krijgen waardering voor aspecten van cultureel erfgoed.

 

BASISVAARDIGHEDEN NEDERSAKISCH:

I               ATTITUDE                                             (kerndoel 17)

II              INFORMATIE VERWERKEN              (kerndoel 1, 13 ,18, 20)

III             SPREKEN & WOORDENSCHAT        (kerndoel 2, 12, 14, 19, 22)

IV            SCHRIJVEN                                            (kerndoel 9, 15, 21, 54)

V             GESCHIEDENIS                                     (kerndoel 53 en 56)

KERNDOELEN NEDERSAKISCH:

1)

De leerlingen ontwikkelen een positieve attitude ten opzichte van het gebruik van Nedersaksisch
door henzelf en anderen.

2)

De leerlingen leren informatie te verwerven uit (eenvoudige) gesproken, gezongen en geschreven
teksten in het Nedersaksisch.

3)

De leerlingen verwerven een woordenschat van frequent gebruikte Nedersaksische woorden en
uitdrukkingen en zij ontwikkelen een attitude waarbij ze zich durven uit te drukken in die taal.

4)

De leerlingen krijgen plezier in het schrijven van eenvoudige (informatieve) teksten, liedjes en
gedichten in het Nedersaksisch en maken daarbij gebruik van de geldende spellingsregels.

5)

De leerlingen verwerven enige kennis over en krijgen waardering voor aspecten van cultureel
erfgoed en de belangrijke historische personen en gebeurtenissen uit de Nedersaksische geschiedenis.

KERNDOELEN NEDERSAKSISCH

Plezier met het gebruik creëren, een positieve grondhouding ontwikkelen en actief bezig zijn met de woordenschat van je eigen vorm van het Nedersaksisch. Dit zijn in het kort een aantal belangrijke onderdelen uit de kerndoelen Nedersaksisch. Een mooie mijlpaal in de ontwikkeling van het curriculum Nedersaksisch.

Tijdens de eerste studiedag van Levende Talen Nedersaksisch, op 21 juni 2019, hebben de vertegenwoordigers van de diverse streektalen in het Nedersaksisch taalgebied samen gesproken over onderwijs in het Nedersaksisch. Hendrik Jan Bökkers is vervolgens aan de slag gegaan met de vormgeving van een curriculum. De eerste stap in dat proces is er nu:

1) De leerlingen ontwikkelen een positieve attitude ten opzichte van het gebruik van Nedersaksisch door henzelf en anderen.

2) De leerlingen leren informatie te verwerven uit (eenvoudige) gesproken, gezongen en geschreven teksten in het Nedersaksisch.

3) De leerlingen verwerven een woordenschat van frequent gebruikte Nedersaksische woorden en uitdrukkingen en zij ontwikkelen een attitude waarbij ze zich durven uit te drukken in die taal.

4) De leerlingen krijgen plezier in het schrijven van eenvoudige (informatieve) teksten, liedjes en gedichten in het Nedersaksisch en maken daarbij gebruik van de geldende spellingsregels. 

5) De leerlingen verwerven enige kennis over en krijgen waardering voor aspecten van cultureel erfgoed en de belangrijke historische personen en gebeurtenissen uit de Nedersaksische geschiedenis.

 

Wilt u reageren op deze kerndoelen? Dan kunt u contact opnemen met Hendrik-Jan Bökkers via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Voor het uitgebreide plan klikt u hier. 

 

 

 

In doezendpoot Annemiek Drenth uut Emmer Compascuum hef streektaolorganisatie Huus van de Taol een neie ambassadeur vunden veur de gemiente Emmen. Drenth volgt Roelof Keen op, die deur gezondheidsredenen in december 2019 stoppen mus.

Zangeres én trouwambtenaar Drenth wun in 2012 het allereerste Drèents Liedtiesfestival. Hierover zeg ze zölf: “Wat is mooier as zingen in je moerstaol?” Dizze week weur bekend dat ze ien van de deelnimmers is van het programma ‘Drentse zangers’ dat op 5 juni begunt.

Directeur Renate Snoeijing: “Het spiet oes daw ofscheid nimmen mussen van Roelof Keen. Hie hef veul betiekend veur de Drèentse taol en gelukkig blef e wel as schriever actief. Wij bint der slim wies met dat Annemiek nou het stokkie overnemp. Het is mooi um te zien dat het Drèents ok bij een jongere doelgroep nog springlevend is. Met Annemiek haal we een jong iemand binnen met een groot hart veur de streektaol! Wat woj ok met zo’n toepasselijke achternaom!”.

Drenth zörgt samen met andere vrijwilligers veur de organisatie van streektaolactiviteiten in de gemiente Emmen. Ien van de eerste activiteiten dit jaor is het veurlezen op basisschoelen.


Neisgierig naor hoe je Drèents klinkt? De app van WoordWaark kan an de hand van je uutspraak veurspellen waor aj vort komt binnen het Nedersaksische taolgebied! Je huuft allent maor an te geven hoe aj een tiental woorden uutspreken zult in je eigen streektaol. En de app warkt veur het Drèents, Grunnegs en de aandere varianten van het Nedersaksisch die proot wordt in Nederland. Volg de stappen en doe met!

  1. Gao naor WoordWaark en start de kwis
  2. Kies veur elk woord de variant die het dichtst bij je eigen uutspraak ligt. Deur links op de play-button te klikken, kuj de variant ok afspeulen. Deur links op het vinkje te klikken, kuj de variant kiezen die aj zölf het meeste gebruukt.
  3. Maak een opname van je eigen uutspraak deur op het microfoontie te klikken. Druk op 'volgende' as de opname goed lukt is.
  4. Herhaal stap 2 en 3 veur alle tien de woorden.
  5. Vul je leeftied en geslacht in en gao deur naor de veurspelling.
  6. Op de kaort wordt angeven waor de app denkt daj vort komt. Links staot de drie plaotsen die het miest veur de hand ligt.
  7. Belangriek: selecteer op de kaort waor aj écht vort komt (ok as de veurspelling klopt) en druk op versturen. Zo kan WoordWaark de veurspellingen in de toekomst verbetern.

 

Stief bedankt veur het metdoen!

Maj geern zingen, ok in de streektaol? Griep dan dizze kans: in het Drèents of Grunnegs kuj metzingen in het prejectkoor Hunebed Highway. Op 15 meert zal dit koor optreden bij het Hunebedcentrum in Börger.

Het prejectkoor hef de naam Hunebed Highway, umdat de N34 as verbinding tussen noord en zuud bezungen wordt. Het NsVE giet mit dit gelegenheidskoor 3 liedties zingen. Wieder vult het NsVE de middag met liedties uut heur uutgebreide repertoire. Ok bint er 2 gastoptredens die middag:

-          Zangeres Isa Zwart komp zingen. Zij is de winnares van het Drèents Liedtiesfestival 2017, waor zij het lied ‘Mamme see’ zung.

-          Schriever en verhalenverteller Roelof Keen. Hij hef zölf Drèentse boeken schreven en zet zuch in as vrijwilliger veur het Huus van de Taol.

Het projectkoor giet 3 liedties zingen, die aj in je eigen streektaol metzingen kunt. Dit bint liedties van Isa Zwart, Daniel Lohues en Klaas Spekken. Het koor ripeteert tweemaol:

  • Zaoterdagmiddag 7 meert van 13.00 tot 17.00 uur bij het Esdal College in Börger.
  • Vrijdagaovend 13 meert van 19.30 uur tot 22.30 uur in het Markehuus in Grol.

Veur meer informatie kuj terecht op de webstee van NsVE.

Het neie jaor begunt kleurriek in de expositieruumte van het Huus van de Taol in Beilen. Der hangt schilderijen van Rie van Eijck uut Zuudwolde. In dizze grieze wintertied kuj van heur kleuren vrolijk worden.

Veul Drenten kent heur schilderijen van vrolijke vrouwlu met dikke billen, schilderijen met humor. In het Huus hangt ok schilderijen van peerden. Rie van Eijck hef dizzend tiedens het grote Concours Hippique in Zuudwolde maakt.

De expositieruumte van het Huus van de Taol is opend tiedens kantooruren. De kleuren van Rie van Eijck sieren nog tot end februari de muren van oes huus an het Raadhuisplein in Beilen.

Het Drents Museum, Stichting Het Drentse Landschap en Huus van de Taol dagen alle ‘rebellen en dwarsdenkers’ uit om een nieuwe ode aan Drenthe te schrijven. Wordt dat bijvoorbeeld een ode aan de distributiedoos, aan de windmolen of aan de terugkeer van de bever? De schrijfwedstrijd Ode aan wordt voor de tweede keer georganiseerd en sluit dit keer aan bij de tentoonstelling Barbizon van het Noorden. Doe mee en laat je bij het schrijven inspireren door het Drentse landschap.

Ode aan Drenthe
In de tentoonstelling Barbizon van het Noorden in het Drents Museum is te zien hoe kunstenaars in de 19de eeuw het Drentse landschap ontdekken en op doek vastlegden. Het beeld dat toen is neergezet door kunstenaars, is tot op zekere hoogte nog altijd bepalend voor de manier waarop wij vandaag de dag tegen Drenthe aankijken: Drenthe de ongerepte OER-provincie van Nederland. Dit beeld zie je terugkeren op websites, in reclamespotjes, maar soms ook in muziek en poëzie. Daarin spelen heide, bos, schapen, hunebedden en de gemoedelijke bevolking vaak een hoofdrol. Het Drents Museum, Huus van de Taol en Het Drentse Landschap nodigen iedereen uit om een 21ste-eeuwse Ode aan Drenthe te brengen. Laat je daarbij vooral inspireren door het landschap! Regent het buiten? Dan kun je natuurlijk altijd inspiratie opdoen in de tentoonstelling Barbizon van het Noorden!


Deelnemen
Alle dichters - amateur en professional - mogen één gedicht insturen met een maximale lengte van 200 woorden. Dat mag in het Nederlands, maar natuurlijk ook in het Drents. Inzendingen moeten voor 16 februari 2020 binnen zijn via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. voorzien van e-mailadres, voor- en achternaam, leeftijd en telefoonnummer. Zie verder het persbericht.

Persbericht Oproep Ode aan Drenthe

 

 

 

 

 

 

 

Op de top 5 van mooiste Drentse woorden hebt we 450 stemmen binnenkregen! De top 3 van het Mooiste Drentse Woord van 2019 is worden:

  1. Knooien (142 stemmen)
  2. Mieghummel (128 stemmen)
  3. Prugeltie (115 stemmen)
Pagina 1 van 97