Bewust van de vingerofdruk van je taol op Volta Beilen
Neie invulling zörgt veur meer kleuring van het vak Nederlands
Vanof 2026 wordt de kerndoelen (de doelen die een leerling halen möt um een vak te beheersen) veur het veurtgezet underwies herzien. In die neie kerndoelen lig de naodruk meer op samenhang in het gebroek van de taol, dus niet allent lös van mekaar lezen, schrieven, lustern en praoten, maor ok meer thematisch en inholdelijk leren.
Bewust Drents
Reden veur Matijs Lips en Simone Pluim van Volta Beilen um veur heur 4TL-groepen een module over taol en identiteit (taalbewustzijn) te ontwikkeln. Het Drents hef daorin een prominente stee kregen.
In de lessenreeks stun ien vraog centraal: ‘Welke rol speelt taal in relatie tot mijn eigen identiteit en die van mijn omgeving?’ Leerlingen maakten eerst een eigen taol-vingerofdruk, waormet ze in beeld kregen welke taolen ze waor gebroekt, of in welke situatie. Ze beschreven zuchzölf, schreven zinnen op die ze automatisch gebroekt in hoes, op schoel, bij kammeraoden, online of in formele situaties. Daormet leuten ze zien welke taolen, taolvarianten en emoties een rol speult.
Gastles
Underdiel van de module was een gastles van Arja Olthof, streektaolfunctionaris bij het Huus. In de les kwamen leerlingen in de kunde met het Drents, met taolvariatie en met de geschiedenis en ontwikkeling van het Drents. Daornao gungen ze in een verdiepingopdracht gangs met het gedicht ‘Vrumde’ van Gerard Nijenhuis. Dat vertaolden ze, waorbij mooie discussies over woordkeuze en betiekenis ontstunden.
Creatief taolunderzuuk
Wieder kregen leerlingen de opdracht zölf een Drents gedicht te schrieven, of een gedicht in Standaardnederlands over de Drentse cultuur. De risseltaoten bint ontroerend en veulzeggend.
An ’t ende van de module deden leerlingen een mini-taolunderzuuk met drei keuzes: interview met een Drentspraoter, een taolexpositie over taolvariëteit in Drenthe of underzuuk naor Drents in de openbare ruumte, met daorbij een creatieve opdracht um het Drents te promoten. Daoroet kwam spontaan een promotievideo veur een nei verzunnen woorden deur twei leerlingen, het woord ‘sukkelduuk’.
Niet overal hetzölfde
In de evaluatie gaven leerlingen an dat ze de module wardeerden met een 7,5. Heurantwoorden op de vraog wat het miest weerdevolle was:
- ‘Dialect is meer dan streektaal, er zit een hele geschiedenis achter. Het verbindt ook mensen.’
- ‘Dat er meer verschillende talen zijn in je eigen omgeving dan je denkt.’
- ‘Het meest waardevolle was het taalonderzoek, want daar zie je hoe ik ben en wat ik waar ze, bij bepaalde mensen. En dat ik niet overal hetzelfde ben.’
- ‘Ik heb veel geleerd over het taalonderzoek, omdat ik niet veel wist over de Drentse taal, en niet besefte dat het eigenlijk best mooi en bijzonder is.’
Taol recht doen
Veur de docenten was de module een inspirerende kennismaking met de neie kerndoelen. Deur vanoet samenhang en betiekenis te warken kriej niet allent betrökken leerlingen, maor ik inspiratie en richting veur hoe het wieder möt met heur underwies. Ze bouwt wieder an het vak Nederlands, zodat het recht döt an taol in al heur riekdom.